{"id":1790,"date":"2021-02-21T15:41:01","date_gmt":"2021-02-21T15:41:01","guid":{"rendered":"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=1790"},"modified":"2022-07-07T07:38:58","modified_gmt":"2022-07-07T07:38:58","slug":"15-schaerfungen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=1790","title":{"rendered":"2.06 &#8211; Sch\u00e4rfungen"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=360\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Pfeil-zurueck-mini-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6871\" width=\"109\" height=\"70\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\">Sch\u00e4rfungen werden mit der <strong>Verdoppelung von Konsonanten<\/strong> dargestellt<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-b.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1792\" width=\"365\" height=\"253\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-b.jpg 454w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-b-300x208.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 365px) 100vw, 365px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Wollen wir so schreiben wie gesprochen wird, ist die Verdoppelung von <strong>ch<\/strong> und <strong>sch<\/strong> unvermeidlich:<em> Wi\u00e4r grab\u00e4nd \u00e4s Lo<strong>ch<\/strong>, abr wi\u00e4r lo<strong>chch<\/strong>\u00e4nd<\/em>. chch kratzt beim Sprechen. W\u00fc<strong>sch<\/strong>\u00e4 und w\u00fc<strong>schsch<\/strong>\u00e4: W\u00fcsch\u00e4 ist das Zusammenziehen von Gras oder Heu mit beiden Armen oder mit dem Rechen. \u00dcber die folgende Adresse sehen wir u.a. das Aufsetzen einer S\u00e4il\u00e4t\u00e4:<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.gr.ch\/DE\/institutionen\/verwaltung\/ekud\/afk\/kbg\/online\/av-portal\/Seiten\/av-portal.aspx?sammlungID=1111\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Katalog des audiovisuellen Kulturguts Graub\u00fcndens<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Bild rechts: 6. St. Ant\u00f6nien 1956-1957, 1961<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Video-Heuen-und-eigen-1024x353.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-7999\" width=\"665\" height=\"229\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Video-Heuen-und-eigen-1024x353.jpg 1024w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Video-Heuen-und-eigen-300x104.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Video-Heuen-und-eigen-768x265.jpg 768w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/Video-Heuen-und-eigen.jpg 1417w\" sizes=\"auto, (max-width: 665px) 100vw, 665px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Seite-9-c3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-4414\" width=\"643\" height=\"571\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Seite-9-c3.jpg 869w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Seite-9-c3-300x267.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Seite-9-c3-768x682.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 643px) 100vw, 643px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-d.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1797\" width=\"647\" height=\"563\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-d.jpg 876w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-d-300x262.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-9-d-768x670.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 647px) 100vw, 647px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\">W\u00e4r chund da druus?<br>Nid h\u00fc\u00fcsch\u00e4 &#8211; w\u00fcsch\u00e4 uf dr Scht\u00e4g\u00e4!<br>H\u00fc\u00fcsch\u00e4 ch\u00f6nd r undr P\u00fc\u00fcsch\u00e4.<br>Nid w\u00fcsch\u00e4 &#8211; w\u00fcsch\u00e4, baald git s R\u00e4g\u00e4!<br>Und den di Gr\u00fcsch\u00e4 z\u00e4mm\u00e4 w\u00fcsch\u00e4.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-color\" style=\"color:#248a64\">\u00c4soo vrscht\u00e4id m \u00e4s!<br>Nid h\u00fc\u00fcsch\u00e4 &#8211; w\u00fcschsch\u00e4 uf dr Scht\u00e4g\u00e4!<br>H\u00fc\u00fcsch\u00e4 ch\u00f6nd r undr P\u00fc\u00fcschsch\u00e4.<br>Nid w\u00fcschsch\u00e4 &#8211; w\u00fcsch\u00e4, baald git s R\u00e4g\u00e4!<br>Den erscht di Gr\u00fcschsch\u00e4 z\u00e4mm\u00e4 w\u00fcschsch\u00e4.<br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Grueschschae-ret2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1800\" width=\"309\" height=\"175\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Das Wallis zeigt uns, wie es geht:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-cyan-blue-color has-text-color\"><a href=\"https:\/\/www.walliserdialekt.ch\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.walliserdialekt.ch\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-10-a.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1805\" width=\"616\" height=\"517\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-10-a.jpg 842w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-10-a-300x252.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-10-a-768x645.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 616px) 100vw, 616px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>H\u00e4\u00e4rleischschu<\/strong> zeigt die Verst\u00e4rkung durch <strong>schsch<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Walliser-Woerter-indirekt.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1808\" width=\"570\" height=\"332\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Walliser-Woerter-indirekt.jpg 491w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Walliser-Woerter-indirekt-300x175.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 570px) 100vw, 570px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Aus der Schreibweise von Tachlatta darf man annehmen, dass das ch weich gesprochen wird und nicht stark als <em>Ta<strong>chch<\/strong>latta<\/em> wie in Davos, im Schanfigg und im Pr\u00e4ttigau.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u00e0tuochji h\u00f6rt man auch im Pr\u00e4ttigau, aber nur noch selten, es sind \u00c4id\u00e4gsli wie im Schanfigg.<\/p>\n\n\n\n<p>Fient schrieb: <em>Latuechji, grossi wie \u00dcbert\u00fcrner<\/em> \u2026 und meinte damit die Drachen.<\/p>\n\n\n\n<p>In manchen W\u00f6rtern wird ein im Schriftdeutschen starker Konsonant schwach gesprochen:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-11-a-e1613935926810.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1820\" width=\"667\" height=\"531\"\/><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:29px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\">vom <a><strong>d <\/strong>zum<strong> t<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<p>Meist bleiben die schwachen <strong>d<\/strong> des Schriftdeutschen erhalten: <em>d\u00e4h<strong>\u00e4<\/strong>im\u00e4d<\/em> (daheim), <em>driin<\/em> (drinnen), <em>Donschtig<\/em> (Donnerstag), <em>D\u00f6\u00f6r\u00e4<\/em> (Dorn), <em>drii<\/em> (drei).<\/p>\n\n\n\n<p>Und meist bleibt t ein t:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>Hinicht <\/em><\/strong>(heute Nacht), <strong>h\u00fct<\/strong>, <strong>h\u00fctt<\/strong> (heute).<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Hier gibt es den Wechsel <strong>vom d zum t<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n<p><em>Hemt, Biltli<\/em> (Bildji ist nur noch selten zu h\u00f6ren), <em>ds <strong>wilt<\/strong> M\u00e4nnli<\/em>, <em>M\u00e4itj\u00e4<\/em> M\u00e4dchen), <em>Schmitt\u00e4<\/em> (Schmiede), <em>Tachch<\/em> (Dach), <em>tank\u00e4!<\/em> (danke!), aber: <em>hescht g\u00e4<strong>d<\/strong>ank\u00e4d<\/em>? (hast du dich bedankt?), <em>ds T\u00fc\u00fcflsch <strong>D<\/strong>ank<\/em>, <strong><em>t<\/em><\/strong><em>engl\u00e4<\/em> (dengeln), <strong>T<\/strong>engl-Schtock (Dengelstock), <strong>T<\/strong>angl (Dangel), <em>Fass<strong>t<\/strong>uub\u00e4<\/em> (Fassdaube), <strong><em>T<\/em><\/strong><em>uum\u00e4<\/em> (Daumen, Luzein: Tumm\u00e4).<\/p>\n\n\n\n<p>Eine Regel dazu kann man nicht ableiten, allein das Geh\u00f6r bestimmt: Schi hed gs\u00e4i<strong>d<\/strong>, \u00e4\u00e4r h\u00e4i gch\u00fcn<strong>t<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:32px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\">vom<strong> t <\/strong>zum<strong> d:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>hindr<\/em><\/strong> (hinter),<strong><em> mid<\/em><\/strong><em>\u00e4nand\u00e4r\u00e4<\/em> (miteinander), <em>chuscht <strong>mid<\/strong> nisch<\/em>? (kommst du mit uns?), <strong><em>Mid\u00e4<\/em><\/strong><em>taag<\/em> (Mittagszeit), <em>dr<strong>mid<\/strong><\/em> (damit).<\/p>\n\n\n\n<p>Aus dem Unterland dr\u00fcckt das \u00abmittenand\u00bb in die Berge herauf und bedr\u00e4ngt das <em>mid\u00e4nand\u00e4r\u00e4. <\/em>&#8211; In einigen Worten entf\u00e4llt das t ganz: <strong>mimm\u00e4<\/strong> (mim m\u00e4 &#8211; mit ihm). <em>Schi g\u00e4id mimm\u00e4 g\u00e4 Chur<\/em>. Sie geht mit ihm nach Chur. <em>Schi chund m\u00e4 <strong>\u00e4ng<\/strong><\/em><strong><em>\u1ea1\u0308g\u00e4d<\/em><\/strong>. Sie kommt ihm entgegen.<\/p>\n\n\n\n<p>Auch dem Schriftdeutschen (und den Sch\u00fclern!) machen d und t M\u00fche. So schreiben wir: Der J\u00e4ger geht auf die Jagd, aber er jagt.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:36px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\"><strong>s oder sch? Und andere Ver\u00e4nderungen<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Fr\u00fcher war die Siedlung T\u00e4lfsch an der Kantonsstrasse mit Delfs angeschrieben, obwohl es niemand so spricht. Es ist erfreulich, dass auf dem Schild nun T\u00e4lfsch steht.<\/p>\n\n\n\n<p>Wie steht es mit K\u00fcblis <strong>Ch\u00fcblisch<\/strong>, mit Peist  <strong>P\u00e4ischt<\/strong>?<\/p>\n\n\n\n<p>Fid\u00e4risch (das \u00e4 wird nur leicht anget\u00f6nt), Chlooschtrsch, Schi\u00e4rsch, Cuntersch (das <strong>e<\/strong> wird fast ganz verschluckt: Gguntrsch).<\/p>\n\n\n\n<p>Sampeter, San Peter, so h\u00f6ren wir den Ortsnamen in Chur. <strong><em>S\u00e4p<u>e<\/u>tr<\/em> <\/strong>heisst es im Schanfigg. Weitere: Lengwis, S\u00e4p\u00fcnn, Fnd\u00e4i, P\u00e4giig, M\u00e4liin\u00e4s, L\u00fc\u00e4n, Kaschti\u00e4l mit der Betonung auf dem i (im Ausserschanfigg Ggaschti\u00e4l), Ggafr\u00e4iss\u00e4, Malaadrsch.<\/p>\n\n\n\n<p>Geht das \u00ab<strong>schi<\/strong>\u00bb verloren? Beginnt sich \u00absi\u00bb zu verbreiten (<strong><em>schi<\/em><\/strong><em> hed mr gs\u00e4id<\/em>, <strong><em>si<\/em><\/strong><em> hed mr gs\u00e4id)?<\/em> Anstelle von \u00ab<strong><em>schiini<\/em><\/strong><em> Ch\u00fc\u00e4<\/em>\u00bb h\u00f6rt man im Raum K\u00fcblis vereinzelt \u00abimmschiini Ch\u00fc\u00e4\u00bb (ihmseine K\u00fche) und \u00abimmschi\u00bb, ein Wortgef\u00fcge aus dem Unterland (imsiini B\u00fcsi). Eine weibliche Form dazu h\u00f6rt man nicht. Es ist eine Verbindungen von Genitiv und Dativ\/Akkusativ. Erg\u00e4nzende Hinweise dazu weiter hinten im Text.<\/p>\n\n\n\n<p>Im Pr\u00e4ttigau geht <strong>wi\u00e4r<\/strong> verloren. Man h\u00f6rt es nur noch in Furna, dort aber erstaunlicherweise auch von jungen Leuten! Im Schanfigg wird es wohl nicht mehr lange Bestand haben. Weniger bedeutsam, aber doch auch ein Abbau:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-11-b.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1830\" width=\"632\" height=\"429\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-11-b.jpg 823w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-11-b-300x204.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-11-b-768x522.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 632px) 100vw, 632px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Schanfigger im Verkauf in Chur: <em>Was h\u00e4tt\u00e4nd Sie g\u00e4\u00e4rn? Was taarf s sii?<\/em><br><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:30px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\"><strong>b <\/strong>oder<strong> p?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>In alten Schriften lesen wir \u201eDer Zehn Gerichte Punt, der Graue Punt\u201c. Noch heute ist eine Eisenklammer f\u00fcr grosse H\u00f6lzer ein \u201ePunthaagg\u00e4\u201c. Zwischen dem deutschen \u201eBund\u201c, dem romanischen \u201ePunt\u201c und dem italienischen \u201ePonte\u201c, besteht eine Verwandtschaft, sie verbinden.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>b<\/strong> und <strong>p<\/strong> werden oft ausgetauscht: aper zu <em>aabr<\/em>, Empore zu <em>Boor<\/em>, Besuch zu <em>Psu\u00e4ch<\/em>, \u00e4s <strong><em>b<\/em><\/strong><em>liibt<\/em>, \u00e4s ischt <strong><em>p<\/em><\/strong><em>lib\u00e4.<\/em> Ast<strong>b<\/strong>\u00fcschel binden heisst <strong><em>p<\/em><\/strong><em>\u00fcschschl\u00e4<\/em>, Bauer wird zu <em>Puur<\/em>, Backe zu <em>Pagg\u00e4<\/em>, buckeln zu <em>puggl\u00e4<\/em>, Plage zu <em>Blaag<\/em>, <em>pitti<\/em> au!<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Psuaech-Theater-Jenaz-AprilMai2017.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1835\" width=\"234\" height=\"202\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Psuaech-Theater-Jenaz-AprilMai2017.jpg 433w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Psuaech-Theater-Jenaz-AprilMai2017-300x258.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 234px) 100vw, 234px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:32px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\"><strong>g <\/strong>oder<strong> gg?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Das <strong>g<\/strong> wird mit einer Verdoppelung verst\u00e4rkt: Ggaggo (Kakao), Gguggu (Kuckuck), Gg\u00e4ll\u00e4 (laute Stimme), Ggraagg (Rabe), Palgg\u00e4 (Fensterladen), pfingg\u00e4 (grelles, eher leises Pfeifen), r\u00e4\u00e4gg\u00e4 (weinen), Pflungg (Klumpen).<\/p>\n\n\n\n<p>Regel: Das Perfekt erh\u00e4lt <strong>zwei g<\/strong>, wenn die Grundform mit <strong>g<\/strong> beginnt.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-13-a.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1838\" width=\"362\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-13-a.jpg 435w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-13-a-300x156.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 362px) 100vw, 362px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>lism\u00e4 <\/strong>passt nicht zu dieser Regel, und doch wird das <strong>g<\/strong> so stark betont, dass <strong>gg<\/strong> angebracht ist. Es gibt viele weitere solcher W\u00f6rtchen: r\u00e4chn\u00e4, ggr\u00e4chn\u00e4d &#8211; red\u00e4, ggret.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:31px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\"><a><strong>tz <\/strong>oder<strong> z<\/strong><\/a><strong>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Im Pr\u00e4ttigauer W\u00f6rterbuch gibt es davon mehrere Formen: \u00e4n bitz, \u00e4n biz, in der Regel aber Chatz\u00e4, Gitzi, Chlotz, ch\u00fctzl\u00e4. Nach Umlauten und Dehnungen: zu\u00e4z\u00e4 (schaukeln), Schnuuz, Chreez\u00e4.<\/p>\n\n\n\n<p>In Landkarten und auf Wanderwegschildern begegnet uns das Wort Tratza, der Name einer Vorwinterung oberhalb von Pany und bekannt wie der Scht\u00e4lser See. Fast \u00fcberall ist das Wort falsch geschrieben. Das erste a wird lang gesprochen, weshalb nur <strong>Traaza<\/strong> den Wortklang richtig wiedergibt. In der deutschen Sprache, sowohl im Schriftdeutschen wie im Dialekt, wird der Vokal <strong>kurz <\/strong>gesprochen, wenn ein tz folgt.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:31px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\" style=\"font-size:35px\"><strong>k <\/strong>oder<strong> ck?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Meist gilt die Schreibweise des Schriftdeutschen: Blackt\u00e4, Block, Bock.<\/p>\n\n\n\n<p>Nach Dehnungen und Umlauten steht nur <strong>k<\/strong>: fl\u00f6\u00f6k\u00e4 (in Sicherheit bringen), z\u00f6\u00f6k\u00e4 (anlocken), Ggr\u00e4ukts (Ger\u00e4uchtes), j\u00e4uk\u00e4 (scheuchen), Schtr\u00e4ik\u00e4 (Latte zum Aufrollen von Holz).<\/p>\n\n\n\n<p>Anstelle des harten <strong>k<\/strong> wird oft <strong>ch <\/strong>oder <strong>gg<\/strong> verwendet: Brochch\u00e4 (Brocken), bachch\u00e4 (backen), schtiich\u00e4 (stinken), trochch\u00e4 (trocken), tr\u00fcchchn\u00e4 (trocknen), Brugg (Br\u00fccke), R\u00fcgg (R\u00fccken).<\/p>\n\n\n\n<p>Eine Abschw\u00e4chung gibt es auch von k zu g: Haagg\u00e4 (Haken), Pagg\u00e4 (Backe).<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\">\n<div class=\"wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container is-layout-flow wp-block-group-is-layout-flow\"><\/div><\/div>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=360\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Pfeil-zurueck-mini-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6871\" width=\"108\" height=\"70\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sch\u00e4rfungen werden mit der Verdoppelung von Konsonanten dargestellt Wollen wir so schreiben wie gesprochen wird, ist die Verdoppelung von ch und sch unvermeidlich: Wi\u00e4r grab\u00e4nd&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1790","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1790","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1790"}],"version-history":[{"count":52,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8006,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1790\/revisions\/8006"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}