{"id":1911,"date":"2021-02-22T16:33:50","date_gmt":"2021-02-22T16:33:50","guid":{"rendered":"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=1911"},"modified":"2022-03-18T08:38:45","modified_gmt":"2022-03-18T08:38:45","slug":"18-betonung-endung","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=1911","title":{"rendered":"2.09 &#8211; Betonung, Endung"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=360\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Pfeil-zurueck-mini-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6871\" width=\"111\" height=\"72\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\"><strong>Betonung innerhalb des Wortes<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Die Betonung f\u00e4llt wie im Schriftdeutschen auf die erste Silbe. Ausnahmen sind<\/p>\n\n\n\n<p>a) <strong>Fremdw\u00f6rter:<\/strong> Mar\u00e4nd (Mittagessen), Latw\u00e4rj\u00e4 (Latwerge), Mateeri (Eiter).&nbsp;&nbsp;&nbsp; Meist sind es Flur- und Ortsnamen: Fanas, Castiel, Cafraiss\u00e4, Tschalfigg, Luzein.<\/p>\n\n\n\n<p>b) W\u00f6rter mit einer <strong>Vorsilbe<\/strong>: \u00e4rbaarm\u00e4 (erbarmen), \u00e4swaa (irgendwo), \u00e4swenn (irgendwann).<\/p>\n\n\n\n<p>c) In besonderen F\u00e4llen wird die betonte Silbe mit einem Akzent angezeigt:<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>Kurze Vokale mit einem Unterpunkt, <em>\u1ea1limaal <\/em>alle Male, <em>\u00e4mpf\u1ee5\u0308tzt<\/em> beleidigt, <em>\u00e4s\u1ecb\u00e4<\/em> manchmal.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00ec<\/strong> mit der Umstelltaste (Shifttaste) und dem Akzent (Taste rechts des Fragez.), dann das i.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u00ed<\/strong> mit der Taste Alt Gr und dem Akzent auf der Fragezeichen-Taste<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; F\u00fcr o und u gilt das gleiche wie f\u00fcr i: <strong>\u00f2<\/strong>, <strong>\u00f9<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u00e9<\/strong> mit der \u00e9-Taste wie in Del\u00e9mont, <strong>\u00e0<\/strong> mit der \u00e0-Taste.<\/p>\n\n\n\n<p>Beispiele:<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>\u00fcbrt\u00f9\u00e4n<\/em> oder <em>\u00fcbrt\u1ee5\u00e4n<\/em> (\u00fcberanstrengen)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>\u00e4sw\u00e0n\u00e4<\/em> oder <em>\u00e4sw\u1ea1n\u00e4<\/em> (irgendwoher), <em>b\u00e4t\u00e9rz\u00e4, b\u00e4t\u1eb9rz\u00e4<\/em> (bereuen)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>b\u00e9r\u00e4n\u00e4, b\u1eb9r\u00e4n\u00e4<\/em> (Beeren sammeln) <em>\u00e4n\u00e0nd\u00e4r\u00e4naa, \u00e4n<\/em><em>\u1ea1<\/em><em>nd\u00e4r\u00e4naa <\/em>(eines nach dem anderen)<\/p>\n\n\n\n<p><em>d) <\/em>Bei Umlauten sind nur die Fettschreibung, Unterstreichen oder der Unterpunkt m\u00f6glich:<\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00fc<\/em><\/strong><em>brgaan, <\/em><em>\u1ee5\u0308<\/em><em>brgaan <\/em>die Milch kann <strong>\u00fcber<\/strong>laufen, aber <em>\u00fcbrgaan<\/em> (jemanden \u00fcber<strong>gehen<\/strong>)<em><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/em><em>\u00fcbrd<strong>\u00e4i<\/strong>ch\u00e4, \u00fcbrd<u>\u00e4i<\/u>ch\u00e4<\/em> (\u00fcberdenken), <em>uufb\u00e4g<\/em><strong><em>\u00e4<\/em><\/strong><em>r\u00e4, uufb\u00e4g<\/em><em>\u1ea1\u0308<\/em><em>r\u00e4<\/em> (aufbegehren)<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <em>b\u00e4t<strong>\u00e4<\/strong>tsch\u00e4, b\u00e4t<\/em><em>\u1ea1\u0308<\/em><em>tsch\u00e4<\/em> (<em>uf ds F\u00fcdli g\u00e4\u00e4n<\/em>) (auf den Hintern schlagen), <em>\u00fcbrf<strong>\u00fc<\/strong>\u00e4r\u00e4, \u00fcbrf<\/em><em>\u1ee5\u0308<\/em><em>\u00e4r\u00e4<\/em> (\u00fcberf\u00fchren).<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\"><strong>Betonung bei Vorsilben<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Die Betonung f\u00e4llt immer auf den ersten Vokal nach der Vorsilbe.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-a.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1922\" width=\"544\" height=\"171\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-a.jpg 632w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-a-300x95.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 544px) 100vw, 544px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Folgt der Vorsilbe ein Konsonant, wird der Vokal verschluckt, so dass nur <strong>vr<\/strong> \u00fcbrig bleibt. Folgt der Vorsilbe ein Vokal, wird die Vorsilbe vollst\u00e4ndig (aber kurz) gesprochen:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-b.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1924\" width=\"626\" height=\"258\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-b.jpg 741w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-b-300x124.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 626px) 100vw, 626px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>ent\u2026&nbsp; und er\u2026 &nbsp;werden nicht verschluckt:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-c.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1927\" width=\"666\" height=\"124\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-c.jpg 785w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-c-300x56.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-c-768x144.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 666px) 100vw, 666px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Das ge (g\u00e4) wird nur ausgesprochen, wenn b, d, p, t oder z folgen.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-d2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2041\" width=\"615\" height=\"483\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-d2.jpg 718w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-21-d2-300x236.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 615px) 100vw, 615px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\"><strong>Betonung bei Vorw\u00f6rtern<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Das Vorwort wird betont wie im Schriftdeutschen:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-22-a.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1940\" width=\"431\" height=\"643\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-22-a.jpg 510w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-22-a-201x300.jpg 201w\" sizes=\"auto, (max-width: 431px) 100vw, 431px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-vivid-red-color has-text-color\"><a><strong>Endungen<\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Beachten: Nicht schriftdeutsche Endungen verwenden.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-a.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1999\" width=\"678\" height=\"690\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-a.jpg 757w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-a-294x300.jpg 294w\" sizes=\"auto, (max-width: 678px) 100vw, 678px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-b-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2003\" width=\"689\" height=\"685\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-b-1.jpg 768w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Seite-23-b-1-150x150.jpg 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 689px) 100vw, 689px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/Seite-23-c2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2615\" width=\"689\" height=\"711\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"font-size:29px\"><strong>Schneewittchen und die sieben Zwerge<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Der erste sprach: &#171;Wer hat auf meinem St\u00fchlchen gesessen?&#187; Der zweite: &#171;Wer hat von meinem Tellerchen gegessen?&#187; Der dritte: &#171;Wer hat von meinem Br\u00f6tchen genommen?&#187; Der vierte: &#171;Wer hat von meinem Gem\u00fcschen gegessen?&#187; Der f\u00fcnfte:&#187; Wer hat mit meinem G\u00e4belchen gestochen?&#187; Der sechste: &#171;Wer hat mit meinem Messerchen geschnitten?&#187; Der siebente: &#171;Wer hat aus meinem Becherlein getrunken?&#187;<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r ischt uf miim Scht\u00fc\u00e4li gs\u00e4ss\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r hed va miim T\u00e4ll\u00e4rli gg\u00e4ss\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r hed va miim Br\u00f6tli ggnuun?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r hed va miim Ggm\u00fc\u00e4sli gg\u00e4ss\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r hed mid miim G\u00e4b\u00e4li gschtochch\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4r hed mid miim Messerli gschnitt\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<p>W\u00e4\u00e4r hed us miim B\u00e4chch\u00e4rli g\u00e4truuch\u00e4?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1020\" height=\"283\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zwerge-bearb.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-2012\" srcset=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zwerge-bearb.jpg 1020w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zwerge-bearb-300x83.jpg 300w, https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Zwerge-bearb-768x213.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1020px) 100vw, 1020px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/walsermundart.ch\/?page_id=360\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/walsermundart.ch\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Pfeil-zurueck-mini-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6871\" width=\"111\" height=\"72\"\/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Betonung innerhalb des Wortes Die Betonung f\u00e4llt wie im Schriftdeutschen auf die erste Silbe. Ausnahmen sind a) Fremdw\u00f6rter: Mar\u00e4nd (Mittagessen), Latw\u00e4rj\u00e4 (Latwerge), Mateeri (Eiter).&nbsp;&nbsp;&nbsp; Meist&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1911","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1911","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1911"}],"version-history":[{"count":24,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1911\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7039,"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1911\/revisions\/7039"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/walsermundart.ch\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1911"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}